Cytologia płynna ginekologiczna

Cytologia płynna (LBC) – co to jest i jak często należy ją wykonywać? Wywiad z dr Alicją Appelt (ginekologia i położnictwo)

Cytologia to jedno z najważniejszych badań profilaktycznych w ginekologii. Wykrywa zmiany przedrakowe i pozwala na wczesne rozpoznanie raka szyjki macicy – często jeszcze zanim pojawią się jakiekolwiek objawy.

 

Co to jest cytologia płynna i jak często ją wykonywać?

Cytologia to mikroskopowe badanie komórek pobranych z tarczy i kanału szyjki macicy. Materiał pobiera się szczoteczką cytologiczną, a następnie ocenia w laboratorium. Badanie pozwala na wykrycie zmian przedrakowych i raka szyjki macicy, a także może sugerować inne problemy, np. stan zapalny.

Cytologia płynna (LBC) różni się od klasycznej tym, że pobrany materiał umieszcza się w specjalnym płynie. Dzięki temu próbka bywa lepiej zabezpieczona i dokładniej oceniana.

 

Jak często powinno się wykonywać cytologię?

Częstotliwość badań zależy od zastosowanej metody, wieku oraz indywidualnych czynników ryzyka. Najczęściej spotkasz się z następującymi schematami:

• Program przesiewowy (schemat klasyczny): cytologia zwykle co 3 lata (dla kobiet w określonej grupie wiekowej).
• Program przesiewowy (schemat nowy): test HPV HR, a przy wyniku dodatnim dodatkowo cytologia na podłożu płynnym (LBC) – najczęściej co 5 lat, jeśli wynik testu HPV HR jest ujemny.
• Przy nieprawidłowych wynikach lub podwyższonym ryzyku: kontrola może być zalecona częściej (np. co 12 miesięcy) – decyzję podejmuje lekarz.

 

Co to jest HPV?

HPV (wirus brodawczaka ludzkiego) to grupa wirusów obejmująca wiele typów (genotypów). Część z nich odpowiada za zmiany skórne (np. brodawki), a typy wysokiego ryzyka onkogennego (HPV HR) mogą zwiększać ryzyko rozwoju zmian przedrakowych i raka szyjki macicy. HPV może też wiązać się z innymi nowotworami okolicy anogenitalnej (np. sromu, pochwy, odbytu) oraz z kłykcinami kończystymi.

 

Czy cytologia płynna z oceną HPV jest „dokładna”?

Badania przesiewowe są dziś coraz częściej oparte o test HPV HR (jako badanie o wysokiej czułości), a cytologia – najlepiej na podłożu płynnym – może pełnić rolę badania uzupełniającego w wybranych sytuacjach (np. przy dodatnim HPV HR). Dlatego kluczowe jest, aby wynik zawsze interpretować w kontekście całej sytuacji klinicznej i zaleceń lekarza.

 

Dlaczego warto wykonywać cytologię razem z diagnostyką HPV?

• Wczesne wykrycie zmian przedrakowych i raka, często przed wystąpieniem objawów.
• Możliwość skutecznego leczenia na wczesnym etapie.
• Większe bezpieczeństwo dzięki lepszej ocenie ryzyka i sensownemu planowaniu kontroli.

 

W jakim wieku wykonywać cytologię i/lub test HPV?

W programach przesiewowych najczęściej obejmuje się kobiety w wieku 25–64 lat. Poza programem NFZ (w ramach opieki prywatnej) decyzja o kontroli po 64 r.ż. bywa indywidualna i zależy m.in. od historii wyników oraz czynników ryzyka – warto omówić to z lekarzem.

 

Pamiętaj: Regularna profilaktyka to najlepszy sposób na zapobieganie rakowi szyjki macicy!

 

Jak przygotować się do badania cytologicznego?

• 24 godziny przed badaniem: unikaj współżycia.
• 48 godzin przed badaniem: nie stosuj leków dopochwowych, globulek i nie wykonuj irygacji (chyba że lekarz zaleci inaczej).
• Najlepiej zgłoś się na badanie kilka dni po zakończeniu miesiączki i nie tuż przed jej rozpoczęciem.

 

Jak wygląda pobranie cytologii?

• Badanie odbywa się w gabinecie ginekologicznym.
• Lekarz pobiera materiał z tarczy i kanału szyjki macicy szczoteczką cytologiczną.
• Badanie zwykle trwa kilka minut i najczęściej jest dobrze tolerowane.

 

Kiedy lepiej przełożyć badanie?

• Krwawienie miesiączkowe (wynik może być mniej miarodajny).
• Ostry stan zapalny z nasilonymi objawami (często najpierw leczy się infekcję – zgodnie z decyzją lekarza).
• Bezpośrednio po stosowaniu leków dopochwowych/irygacji – jeśli nie minął zalecany czas przerwy.

W ciąży cytologię zwykle można wykonać – w razie wątpliwości decyzję podejmuje lekarz podczas wizyty.

 

Wywiad – dr Alicja Appelt

 

Cytologia + HPV w Centrum Medycznym PESMED

W Centrum Medycznym PESMED badanie cytologii (w tym cytologii płynnej) oraz diagnostykę HPV można wykonać podczas konsultacji ginekologicznej u:

• lek. Alicji Appelt-Czaplewska
• lek. Tetyany Yerokhovej
• lek. Justyny Soszyńskiej
• lek. Agnieszki Gąsiorek-Kwiatkowskiej
• lek. Moniki Niewiadomskiej
• lek. Anny Łukaszewicz-Zwolińskiej
• lek. Reginy Marciniak
• lek. Bartosza Sankowskiego
• lek. Izabeli Zielińskiej

 

FAQ – najczęstsze pytania o cytologię płynną i HPV

Czym różni się cytologia płynna (LBC) od klasycznej?

W cytologii płynnej materiał trafia do pojemnika z płynem, co często poprawia jakość próbki i ułatwia ocenę w laboratorium. Klasyczna cytologia jest nanoszona bezpośrednio na szkiełko.

Czy cytologia boli?

Najczęściej nie. Pobranie może powodować krótkotrwały dyskomfort, ale zwykle trwa kilka chwil.

Jak przygotować się do cytologii?

Przez 24 godziny unikaj współżycia, przez 48 godzin nie stosuj leków dopochwowych i irygacji. Najlepiej zgłosić się kilka dni po zakończeniu miesiączki.

Jak często wykonywać cytologię?

To zależy od metody i ryzyka. W programach przesiewowych spotyka się m.in. cytologię co 3 lata lub schemat HPV HR (z ewentualną LBC) co 5 lat przy wyniku ujemnym. W indywidualnych sytuacjach lekarz może zalecić częstsze kontrole.

Czy cytologia wykrywa HPV?

Nie bezpośrednio. Cytologia ocenia komórki, a obecność wirusa HPV potwierdza osobny test (HPV HR).

Co zrobić, jeśli wynik jest nieprawidłowy?

Nieprawidłowy wynik zwykle wymaga konsultacji i dalszego postępowania zależnego od rodzaju zmian (np. kontrolnej cytologii, testu HPV, kolposkopii). Plan zawsze ustala lekarz.

Czy cytologię można wykonać w ciąży?

Najczęściej tak – o ile są wskazania i nie ma przeciwwskazań miejscowych. O decyzji i terminie pobrania decyduje lekarz prowadzący.