Jak przygotować się do badań laboratoryjnych?
Prawidłowe przygotowanie do badań to gwarancja wiarygodnego i precyzyjnego wyniku. Rozwiń wybraną sekcję, aby sprawdzić, o czym należy pamiętać przed wizytą w punkcie pobrań.
BADANIA KRWI
Zasady ogólne
- Pacjent powinien dzień wcześniej unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz powstrzymać się od picia alkoholu.
- W dniu pobrania pacjent nie powinien palić papierosów. W dniu badania pacjent nie powinien też żuć gumy.
- Rano, w dniu badania pacjent powinien wypić szklankę czystej, niegazowanej wody.
- Bezpośrednio przed badaniem należy usiąść i odpocząć około 15 minut.
- Jeśli pacjent przyjmuje leki na stałe, powinien zapytać lekarza prowadzącego czy ma przyjąć je przed pobraniem, czy dopiero po pobraniu krwi. Często leki przyjmuje się dopiero po badaniu, aby nie zakłócały wyników.
Pobranie „Na czczo”
- Do większości badań pacjent powinien stawić się na pobranie „na czczo”.
- Oznacza to, że pacjent spożywa ostatni posiłek na 8-12 godzin przed pobraniem.
- W dniu badania pacjent nie może wypić kawy, herbaty, soku ani żadnych napojów gazowanych. Przed pobraniem powinien wypić tylko szklankę niegazowanej, czystej wody.
Lista badań, do których bezwzględnie należy stawić się na czczo:
glukoza (w tym krzywa cukrowa, krzywa insulinowa), lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, triglicerydy), żelazo, próby wątrobowa (AlAT, AspAT, ALP, GGTP, bilirubina), kwas moczowy, mocznik, kreatynina, kortyzol, insulina, peptyd C, kwas foliowy, witamina B12, morfologia, czynniki krzepnięcia (INR/PT, APTT, D-dimery), hormony tarczycy (TSH, fT3, fT4), OB, CRP, jonogram (sód, potas, magnez, wapń, chlorki).
Badania hormonalne (Tarczyca i Kobiety)
- W przypadku badań tarczycy (TSH, fT3, fT4) dodatkowo pacjent powinien odstawić suplementy biotyny 3-5 dni przed badaniem.
- W przypadku kobiet badania poszczególnych hormonów wykonuje się w konkretne dni cyklu miesiączkowego. Najlepiej zapytać lekarza kierującego na badania w którym dniu cyklu udać się na pobranie krwi.
BADANIE MOCZU
Pojemnik i higiena
- W przypadku badania ogólnego moczu wymagany jest czysty, jednorazowy, plastikowy pojemnik dostępny w aptece.
- W przypadku posiewu moczu wymagany jest pojemnik jałowy (również dostępny w aptece). Podczas otwierania pojemnika pacjent musi uważać, aby nie dotknąć wewnętrznych ścianek pojemnika ani wewnętrznej strony zakrętki.
- Bezpośrednio przed pobraniem moczu należy dokładnie umyć okolice narządów płciowych i krocza (w kierunku od przodu do tyłu), a następnie osuszyć te okolice jednorazowym papierowym ręcznikiem.
Kiedy i jak pobrać materiał?
- W dniu poprzedzającym badanie należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, który może powodować fizjologiczny białkomocz lub krwiomocz.
- Mocz powinien być pobrany rano po nocnym odpoczynku (powinien być w pęcherzu minimum 4 godziny).
- Mocz należy pobrać ze środkowego strumienia: pierwszą, niewielką porcję moczu należy oddać do toalety. Drugą porcję (bez przerywania oddawania moczu) należy oddać do pojemnika. Do badania ogólnego wystarczy ok. 50-100 ml. Trzecią porcję ponownie do toalety.
Ważne dla kobiet: W przypadku kobiet nie zaleca się pobierania moczu w trakcie menstruacji oraz 2-3 dni przed i po niej (ze względu na ryzyko zanieczyszczenia próbki krwią).
Dostarczenie do punktu
- Mocz należy jak najszybciej dostarczyć do punktu pobrań, maksymalnie w ciągu 2 godzin od pobrania.
- Jeżeli nie jest to możliwe, próbkę należy przechowywać w lodówce (w temperaturze 2-8 stopni Celsjusza).
DOBOWA ZBIÓRKA MOCZU (DZM)
Przygotowanie sprzętu
- Pacjent musi posiadać specjalny 2-3 litrowy pojemnik z podziałką do odczytania objętości.
- Dodatkowo potrzebuje pojemnik jednorazowy, do którego po zbiórce przeleje próbkę moczu do badania.
- Oba te pojemniki pacjent może nabyć w aptece.
Przebieg badania (instrukcja krok po kroku)
- Pacjent rozpoczyna zbiórkę rano. Pierwszą poranną porcję moczu oddaje do toalety.
- Drugą porcję zbiera już do opisanego wyżej specjalnego pojemnika i zapisuje godzinę rozpoczęcia zbiórki.
- Wszystkie kolejne porcje moczu w ciągu dnia i nocy trafiają do dużego pojemnika. Zebrany mocz powinien być przechowywany w chłodnym miejscu.
- Ostatnią porcją jaką pacjent powinien pobrać do pojemnika jest pierwsza poranna porcja z dnia następnego.
- Pacjent powinien zapisać godzinę zakończenia zbiórki oraz całkowitą objętość zebranego moczu.
Dostarczenie do punktu
- Pacjent po zakończeniu zbiórki powinien dokładnie wymieszać mocz w dużym pojemniku, zmierzyć objętość, a później przelać ok. 50-100 ml do pojemnika jednorazowego do moczu.
- Następnie jak najszybciej dostarczyć mały pojemnik z moczem do punktu pobrań.
- Pacjent powinien również dostarczyć do punktu kartkę z zapisanymi godzinami rozpoczęcia i zakończenia zbiórki oraz zapisaną łączną objętością moczu z dobowej zbiórki.
BADANIE KAŁU
Pojemnik i higiena przed pobraniem
- W przypadku badania ogólnego kału wymagany jest czysty, jednorazowy, plastikowy pojemnik z łopatką dostępny w aptece.
- W przypadku posiewu kału wymagany jest pojemnik jałowy (również dostępny w aptece). Podczas otwierania pojemnika pacjent musi uważać, aby nie dotknąć wewnętrznych ścianek pojemnika ani wewnętrznej strony zakrętki.
- Bezpośrednio przed pobraniem moczu należy opróżnić całkowicie pęcherz oraz dokładnie umyć okolice narządów płciowych i krocza, a następnie osuszyć te okolice jednorazowym papierowym ręcznikiem.
Metoda pobrania próbki
- Wypróżnienie powinno nastąpić do czystego, suchego naczynia (np. basenu sanitarnego) lub na specjalną nakładkę na toaletę. Kał nie może być zanieczyszczony papierem toaletowym.
- W przypadku dzieci można pobrać kał z wyparzonego nocnika lub czystej pieluchy.
- Za pomocą łopatki pacjent pobiera materiał z różnych miejsc tej samej porcji kału, zwracając szczególną uwagę na miejsca zawierające śluz, krew, ropę bądź niestrawione resztki pokarmowe.
- Całkowita porcja materiału powinna być wielkości orzecha włoskiego, a w przypadku kału płynnego około 2-3 ml.
Ważne: W przypadku kobiet nie zaleca się pobierania kału w trakcie menstruacji oraz 2-3 dni przed i po niej (ze względu na ryzyko zanieczyszczenia próbki krwią).
Badanie w kierunku pasożytów: W przypadku badania w kierunku pasożytów pobiera się 3 próbki z 3 oddzielnych dni. Pacjent dostarcza do punktu wszystkie 3 próbki z zapisaniem dat.
Dostarczenie do punktu
- Kał należy jak najszybciej dostarczyć do punktu pobrań, maksymalnie w ciągu 2 godzin od pobrania.
- Jeżeli nie jest to możliwe, próbkę należy przechowywać w lodówce (w temperaturze 2-8 stopni Celsjusza), lecz nie dłużej niż 24 godziny.