Biopsja tarczycy (BAC i BACC) Bydgoszcz
Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) to podstawowe badanie pozwalające na ocenę charakteru guzków tarczycy. W przypadku zmian mniejszych lub głębiej położonych, zazwyczaj wykonuje się ją pod ścisłą kontrolą ultrasonografu – mówimy wtedy o biopsji celowanej (BACC), co gwarantuje wysoką precyzję pobrania materiału. Z kolei w przypadku powierzchownych, łatwo wyczuwalnych palpacyjnie guzków, z powodzeniem stosuje się klasyczną metodę BAC.
W Centrum Medycznym PESMED zabiegi nakłuwania tarczycy wykonuje doświadczony endokrynolog – dr n. med. Anna Piórkowska. Oprócz tego, w naszej placówce funkcjonuje specjalistyczny gabinet diagnostyczno-zabiegowy, w której nakłucia tarczycy przeprowadza kompleksowy zespół złożony z lekarza radiologa (lek. Jakub Babiarz) oraz patomorfologa (lek. Mateusz Maniewski).
Zabieg w pigułce:
- Czas trwania: ok. 10-15 minut (samo nakłucie trwa zaledwie kilka-kilkanaście sekund).
- Znieczulenie: nie jest stosowane (igła jest cieńsza niż ta do pobierania krwi, a ból porównywalny do zwykłego zastrzyku).
- Wymóg przed zabiegiem: obowiązkowo wcześniejsze, aktualne badanie USG tarczycy oraz wynik TSH.
- Wynik badania: rzetelna ocena cytologiczna (mikroskopowa) oparta o klasyfikację Bethesda.
Kiedy konieczna jest biopsja tarczycy?
Nie każdy guzek wykryty w tarczycy wymaga nakłucia. Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego, decyzję o skierowaniu na biopsję podejmuje się na podstawie klasyfikacji EU-TIRADS oceniającej obraz guzka w badaniu ultrasonograficznym. Wskazaniem do wykonania BAC/BACC są w szczególności:
- guzki o cechach podwyższonego ryzyka w obrazie USG (m.in. mikrozwapnienia, nieregularne granice, głęboka hipoechogeniczność),
- zmiany o średnicy powyżej 1 cm w zależności od przypisanej kategorii ryzyka EU-TIRADS,
- szybki wzrost obserwowanego wcześniej i mniejszego guzka,
- powiększenie i podejrzany wygląd okolicznych węzłów chłonnych na szyi towarzyszący zmianom w tarczycy,
- odbarczanie (opróżnianie z płynu) dużych, bolesnych torbieli tarczycy (jest to zabieg leczniczo-diagnostyczny).
Jak przygotować się do zabiegu?
Biopsja cienkoigłowa (BAC/BACC) jest badaniem relatywnie szybkim i dobrze tolerowanym. Aby przebiegła maksymalnie bezpiecznie i precyzyjnie, prosimy o przestrzeganie kilku podstawowych zasad:
- Dokumentacja (obowiązkowo): Należy zabrać ze sobą wynik ostatniego USG tarczycy (to na jego podstawie lekarz wie, który z guzków zakwalifikowano do nakłucia) oraz aktualne wyniki hormonów (TSH, ew. FT3, FT4).
- Posiłki: Badanie nie wymaga bycia na czczo. Wręcz przeciwnie – zaleca się zjedzenie lekkiego posiłku i nawodnienie organizmu, aby zapobiec nagłemu zasłabnięciu ze stresu.
- Ubiór: Warto ubrać odzież z odsłoniętym dekoltem lub łatwą do rozpięcia pod szyją. Należy unikać noszenia w tym dniu golfów, łańcuszków oraz ciasnych naszyjników.
- Leki przeciwkrzepliwe: Jeśli przyjmujesz na stałe leki „rozrzedzające krew” (np. Acard, Xarelto, Clexane, Pradaxa), bezwzględnie poinformuj o tym lekarza ustalającego termin biopsji – może być konieczna konsultacja kardiologiczna i chwilowa modyfikacja dawki leku.
Jak wygląda zabieg biopsji?
W zależności od wielkości zmiany i lekarza przeprowadzającego procedurę (endokrynolog lub zespół w gabinecie diagnostyczno-zabiegowym), wybierana jest odpowiednia technika pobrania:
- Pozycja: Pacjent kładzie się wygodnie na kozetce na plecach. Głowa jest odchylona do tyłu (często pod barki podkłada się mały wałek ortopedyczny), co pozwala mocno wyeksponować i odsłonić szyję. Lekarz dokładnie dezynfekuje skórę.
- Lokalizacja: Przy małych i głębokich zmianach lekarz (często radiolog) przykłada głowicę USG (BACC), by precyzyjnie uwidocznić podejrzany guzek na monitorze. Przy dużych guzach powierzchownych lekarz ocenia i stabilizuje zmianę palpacyjnie (BAC). Bezpośrednio przed wkłuciem pacjent proszony jest o chwilowe powstrzymanie się od połykania śliny i mówienia.
- Nakłucie: Lekarz płynnie wprowadza bardzo cienką igłę bezpośrednio do wnętrza guzka i wykonuje za pomocą strzykawki (lub samego zjawiska kapilarnego) kilka delikatnych ruchów, aby zaaspirować komórki. Etap nakłucia jest bardzo krótki (5–15 sekund).
- Zabezpieczenie materiału: Pobrany przez igłę materiał jest natychmiast nanoszony na szkiełka podstawowe (tworzony jest tzw. rozmaz). W przypadku zespołu (radiolog + patomorfolog) wstępna weryfikacja i przygotowanie materiału odbywa się już na miejscu przez specjalistę patomorfologa. Następnie materiał wysyłany jest do pełnej oceny laboratoryjnej.
- Opatrunek: Miejsce wkłucia uciska się mocno jałowym gazikiem przez kilka minut, po czym zakłada się niewielki, okrągły plasterek opatrunkowy.
Zalecenia po zabiegu
Zabieg ma charakter ambulatoryjny i nie wyłącza pacjenta z codziennych aktywności. Bezpośrednio po wyjściu z gabinetu zabiegowego można wrócić do pracy lub prowadzenia samochodu.
- Opatrunek: Niewielki plaster na szyi można z powodzeniem odkleić podczas wieczornej toalety.
- Dolegliwości: Delikatny, tępy ból, uczucie ucisku lub tkliwość szyi przy przełykaniu czy obracaniu głowy mogą utrzymać się przez 1 do 2 dni. W razie silnej potrzeby można przyjąć popularny lek przeciwbólowy (np. paracetamol), jednak zwykle nie jest to konieczne.
- Siniak: Niewielki krwiak (siniak) na szyi w miejscu wkłucia igły jest bardzo częstym, naturalnym i niegroźnym następstwem badania. Zmiana zniknie samoistnie w ciągu kilku dni.
Rejestracja na badanie
Umów biopsję tarczycy w PESMED (Bydgoszcz).
- Adres: ul. Sułkowskiego 15, Bydgoszcz
- Telefon: 501 23 26 29
- Skierowanie: nie jest wymagane (zabiegi prywatne)
Kto wykonuje zabieg?
W PESMED biopsje wykonują:
- dr n. med. Anna Piórkowska
Endokrynolog (BAC / BACC) - lek. Jakub Babiarz (Radiolog) oraz
lek. Mateusz Maniewski (Patomorfolog)
Gabinet diagnostyczno-zabiegowy – biopsje cienkoigłowe
FAQ – Biopsja tarczycy (BAC / BACC)
Biopsja tarczycy nie boli bardziej niż standardowe pobranie krwi z żyły. Igła używana do BAC/BACC jest bardzo cienka. Z tego powodu na ogół nie stosuje się znieczulenia miejscowego – wstrzyknięcie płynu znieczulającego bolałoby dokładnie tak samo (byłoby kolejnym nakłuciem), a dodatkowo zgromadzony płyn znieczulający mógłby zdeformować obraz USG i utrudnić precyzyjne trafienie w guzek.
BAC to skrót od Biopsji Aspiracyjnej Cienkoigłowej. BACC oznacza, że zabieg wykonywany jest dodatkowo pod ścisłą kontrolą obrazu USG (celowana). Obie metody są skuteczne. BACC stosuje się najczęściej dla zwiększenia precyzji (np. przy małych, bardzo niebezpiecznych lub głębokich guzkach), natomiast klasyczną BAC wykorzystuje się przy dużych zmianach powierzchownych, łatwo wyczuwalnych palpacyjnie przez doświadczonego endokrynologa.
Absolutnie nie. Leki przyjmowane przewlekle z powodu niedoczynności lub nadczynności tarczycy (np. Euthyrox, Letrox, Thyrozol) należy przyjąć normalnie, popijając małą ilością wody. Biopsja nie wpływa na stężenie hormonów we krwi, więc ich odstawianie z powodu nakłucia jest nieuzasadnione.
Otrzymanie finalnego opisu od lekarza patomorfologa, po odpowiednim zabezpieczeniu, wybarwieniu i szczegółowej ocenie preparatu w laboratorium, trwa zazwyczaj. Wynik podawany jest najczęściej w obowiązującym w Polsce systemie klasyfikacji Bethesda, na podstawie którego endokrynolog decyduje o obserwacji lub zleceniu leczenia chirurgicznego.