Podejrzane pieprzyki (znamiona barwnikowe) to zmiany skórne, które budzą niepokój ze względu na swój nietypowy wygląd, szybki rozwój lub zmianę charakteru. Choć większość dorosłych posiada na ciele od kilkunastu do kilkudziesięciu łagodnych znamion, każda nowa lub zauważalnie zmieniająca się zmiana wymaga szczególnej uwagi.

Głównym celem obserwacji znamion jest wczesne wykrycie czerniaka – jednego z najbardziej agresywnych nowotworów złośliwych skóry. Czerniak rozwija się szybko i charakteryzuje się wysokim ryzykiem wczesnych przerzutów. Warto jednak pamiętać, że nowotwór ten wykryty we wczesnym stadium (gdy jego rozrost ogranicza się tylko do płytkich warstw skóry) jest niemal w 100% wyleczalny. Z tego powodu czujność onkologiczna i regularne badanie powłok skórnych dosłownie ratują życie.

W ocenie znamion barwnikowych pacjenci oraz lekarze stosują tzw. regułę ABCDE. Pilnej konsultacji lekarskiej oraz badania dermatoskopowego wymaga każdy pieprzyk, który spełnia chociaż jedno z poniższych kryteriów (czerwonych flag):

• A (Asymetria): Zmiana zmienia kształt, jedna połowa pieprzyka nie przypomina i nie pasuje do drugiej.
• B (Brzegi): Krawędzie są poszarpane, nierówne, zatarte, z wypustkami rozlewającymi się na zdrową skórę.
• C (Kolor – z ang. Color): Niejednolite zabarwienie. Zmiana ma różne odcienie brązu, czerni, a czasem pojawiają się w niej odbarwienia, punkty czerwone, stalowe lub białe.
• D (Duży rozmiar – z ang. Diameter): Średnica znamienia przekracza 5-6 mm (odpowiada wielkości gumki od ołówka). Należy jednak pamiętać, że wczesne czerniaki bywają mniejsze.
• E (Ewolucja): Najważniejsza flaga alarmowa – zmiana nagle rośnie, uwypukla się ponad powierzchnię skóry, bądź zachowuje się zupełnie inaczej niż wszystkie pozostałe pieprzyki na ciele (tzw. objaw „brzydkiego kaczątka”).
• Objawy zapalne: Pieprzyk zaczyna swędzieć, boleć, staje się zaczerwieniony, sączy się z niego płyn lub krwawi (nawet przy delikatnym potarciu ręcznikiem).

• Promieniowanie UV: Nadmierna ekspozycja na słońce oraz korzystanie z solarium to główne czynniki uszkadzające DNA komórek skóry. Szczególnie niebezpieczne w kontekście raka są ciężkie oparzenia słoneczne przebyte w dzieciństwie i młodości.
• Predyspozycje genetyczne i fototyp skóry: Osoby o jasnej karnacji, rudych lub blond włosach, niebieskich oczach i ze skłonnością do piegów (tzw. I i II fototyp skóry) są znacznie bardziej narażone na rozwój nowotworów skóry.
• Zespół znamion atypowych: Posiadanie na ciele bardzo dużej liczby znamion (powyżej 50) lub występowanie czerniaka u członków najbliższej rodziny drastycznie zwiększa ryzyko zachorowania.
• Inne nowotwory skóry (nieczerniakowe): Podejrzane zmiany to nie tylko czerniak, ale też rak podstawnokomórkowy lub kolczystokomórkowy. Zazwyczaj rosną wolniej, rzadko dają przerzuty, ale wymagają radykalnego usunięcia.
• Zmiany łagodne „udające” nowotwór: Często niepokój budzą starcze brodawki łojotokowe, naczyniaki (czerwone punkty) lub włókniaki, które w profesjonalnym badaniu okazują się całkowicie niegroźne.

W Centrum Medycznym PESMED kładziemy ogromny nacisk na profilaktykę i rzetelną diagnostykę onkologiczną, oferując szybką ścieżkę od badania do bezpiecznego usunięcia zmiany.

1. Od jakich badań laboratoryjnych zacząć?
W przeciwieństwie do chorób narządów wewnętrznych, w początkowej diagnostyce znamion badania krwi nie odgrywają roli (kluczowa jest ocena wizualna). Niemniej jednak, przed planowanym zabiegiem chirurgicznego wycięcia zmiany, w naszym Punkcie Pobrań warto wykonać podstawowy pakiet przedoperacyjny (morfologię, koagulogram badający krzepliwość krwi oraz antygen HBs/HCV).

2. Badania diagnostyczne i obrazowe
Złotym standardem w diagnostyce jest dermatoskopia – ocena skóry pod powiększeniem przy użyciu specjalistycznego sprzętu ze światłem spolaryzowanym, co pozwala lekarzowi wniknąć w strukturę pieprzyka. Złotą zasadą onkologii jest to, że każdej podejrzanej zmiany barwnikowej nie wolno wymrażać ani wypalać laserem. Zmianę taką należy zawsze chirurgicznie wyciąć w całości i oddać do badania histopatologicznego pod mikroskopem – tylko ono daje 100% pewności co do charakteru guza.

3. Do jakiego specjalisty się udać?
Rutynową kontrolą, tzw. „mapowaniem” znamion na całym ciele oraz badaniem dermatoskopowym zajmuje się Dermatolog. W sytuacji, gdy podczas badania zostanie wykryty podejrzany pieprzyk wykazujący cechy atypii, pacjent jest kierowany bezpośrednio do Chirurga. To on, w szybkim znieczuleniu miejscowym, bezpiecznie wycina zmianę z zachowaniem niezbędnego marginesu zdrowych tkanek.