Duszność (łac. dyspnoe) to subiektywne, bardzo nieprzyjemne uczucie braku powietrza, trudności w nabraniu tchu lub niemożności wykonania pełnego, głębokiego wdechu. Jest to jeden z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych wysyłanych przez organizm.

Duszność dzielimy głównie na dwa typy. Duszność wysiłkowa pojawia się podczas aktywności fizycznej (np. wchodzenia po schodach, szybkiego marszu) i często jest pierwszym zwiastunem stopniowego pogarszania się wydolności organizmu. Z kolei duszność spoczynkowa występuje bez żadnego wysiłku – np. podczas siedzenia lub leżenia w łóżku. Jest to stan znacznie poważniejszy, który zawsze stanowi sygnał alarmowy wskazujący na zaawansowane problemy z układem oddechowym, sercowo-naczyniowym lub narastające niedotlenienie.

Każda nagła lub nasilająca się duszność wymaga natychmiastowej reakcji. Wezwij pogotowie ratunkowe (112) lub pilnie udaj się na SOR, jeśli duszności towarzyszy którykolwiek z poniższych objawów:

• Nagły, ostry początek braku tchu (rozwojowi z minuty na minutę – ryzyko zatorowości płucnej lub odmy).
• Silny ból, pieczenie lub ucisk w klatce piersiowej (ryzyko zawału mięśnia sercowego).
• Zasinienie warg, płatków uszu lub palców (sinica – objaw krytycznego braku tlenu).
• Zaburzenia świadomości, nagłe splątanie, zasłabnięcie lub omdlenie.
• Wybudzanie się w nocy z uczuciem duszenia się, które ustępuje dopiero po przyjęciu pozycji siedzącej (częsty objaw niewydolności serca).
• Odkrztuszanie różowej, pienistej plwociny (podejrzenie obrzęku płuc) lub krwi.

• Choroby płuc i dróg oddechowych: Astma oskrzelowa (często ze świszczącym oddechem), przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP – typowa dla palaczy), zapalenia płuc i oskrzeli, a także zatorowość płucna.
• Niewydolność serca: Stan, w którym serce nie pompuje krwi wystarczająco wydajnie, co prowadzi do zastoju płynów w płucach i duszności nasilającej się w pozycji leżącej.
• Choroba niedokrwienna serca i arytmie: Słabsze ukrwienie mięśnia sercowego lub zaburzenia rytmu (np. migotanie przedsionków) drastycznie obniżają wydolność organizmu.
• Niedokrwistość (anemia): Zbyt mała ilość hemoglobiny sprawia, że do tkanek dociera mniej tlenu. Organizm próbuje to zrekompensować przyspieszonym oddechem i szybkim biciem serca.
• Podłoże psychogenne: Silny stres, ataki paniki lub zaburzenia lękowe (nerwica) mogą wywoływać hiperwentylację, dając złudne, ale bardzo silne uczucie duszenia się.
• Otyłość: Znaczny nadmiar tkanki tłuszczowej stanowi fizyczne i mechaniczne obciążenie dla układu oddechowego oraz serca.

W Centrum Medycznym PESMED diagnozujemy duszność kompleksowo, sprawdzając zarówno płuca, jak i serce.

1. Od jakich badań laboratoryjnych zacząć?
Przed konsultacją warto wykonać badania w naszym Punkcie Pobrań. Najważniejsze z nich to: morfologia krwi (wykluczenie anemii i infekcji), D-dimery (wykluczenie zakrzepicy i zatorowości), CRP oraz peptydy natriuretyczne (np. NT-proBNP), które są kluczowym wskaźnikiem niewydolności serca.

2. Badania diagnostyczne i obrazowe
Diagnostyka wymaga rozróżnienia duszności płucnej od kardiologicznej. Podstawą ze strony układu krążenia jest spoczynkowe badanie EKG oraz dokładne ECHO serca (USG serca) oceniające jego budowę i kurczliwość. W diagnostyce chorób płuc kluczowa jest spirometria (badająca objętość i przepływ powietrza) oraz RTG klatki piersiowej.

3. Do jakiego specjalisty się udać?
Z uwagi na szerokie spektrum przyczyn, z dusznością warto w pierwszej kolejności zgłosić się do Lekarza Internisty lub bezpośrednio do lekarzy zajmujących się układem oddechowym i krążenia – Pulmonologa bądź Kardiologa.